Uzależnienie od telefonu

Od końca lat osiemdziesiątych, a w szczególności w ostatniej dekadzie- świat poznawał wciąż nowe technologie, a wraz z nimi rozwinęły się nowe możliwości kontaktów społecznych, zwłaszcza związane z telefonią komórkową.

“Komórki” stały się powszechnie dostępne, co przyczyniło się do wykształcenia nowych zachowań ludzi w życiu codziennym i zmiany sposobów komunikowania się. Zmieniło się samo korzystanie z aparatu telefonicznego- częściej rozmawiamy dla przyjemności, niż jak kiedyś, tylko po to, żeby przekazać konieczne informacje.

Telefony komórkowe wygrywają w wyścigu o zainteresowanie ludzkie z telefonami stacjonarnymi, przez co używamy “telefonu domowego” coraz rzadziej. Posiadanie “komórki” sprawia, że użytkownik czyje się wolny, niezależny i bezpieczny. Nieustanna dostępność dla znajomych, współpracowników czy innych interesantów, jest możliwa dzięki technologii z jaką został wykonany telefon komórkowy. Można mieć go zawsze przy sobie i dzwonić prawie z każdego miejsca na ziemi.

Coraz częstsze korzystanie z telefonu komórkowego spowodowało znaczne zmiany w sferze społecznej. Wykształciły się nowe wzorce społeczne i symbole statusu. Korzystający z aparatu najnowszej generacji pokazuje, że podąża za modą, jest nowoczesny, ma dobrą pracę i gęstą sieć kontaktów.
Prowadzenie wielu rozmów telefonicznych i częste odbieranie połączeń może świadczyć w oczach innych, że jego użytkownik posiada liczne grono przyjaciół i że jest potrzebny wielu osobom.

Obserwując sposób, w jaki wielu ludzi korzysta ze swojego telefonu, nie da się nie zauważyć, że często relacje między człowiekiem a tym małym przedmiotem stają się patologiczne, oscylujące na pograniczu fetyszyzmu. Zachowania takie mają podłoże w zaangażowaniu
emocjonalnym i czerpaniu przyjemności z posługiwania się martwym przedmiotem. Jak bardzo niezbędny jest nam ten produkt, uświadamia nam chwilowy brak możliwości korzystania z niego, co odcina nam drogę komunikacji czy też czasową utratę relacji emocjonalnej.

Więź tworzona pomiędzy właścicielem, a jego telefonem komórkowym, jest zdecydowanie większa niż typowe zainteresowanie urządzeniem technicznym i chęć czerpania przyjemności z jego użytkowania.

Stosunek do “komórki” zmienił się w coś podobnego do związku emocjonalnego z inną osobą.

Bardzo niewielu może pochwalić się niezależnością od tego “genialnego urządzenia, które mieści się w dłoni”. O uzależnieniu decyduje więc tylko aspekt ilościowy, ponieważ tylko mały krok dzieli właściciela telefonu komórkowego od patologicznego sposobu jego użytkowania.

Wśród objawów uzależnienia od telefonu komórkowego
najczęściej spotkamy:

• Przywiązywanie dużej wagi do posiadania telefonu komórkowego.
• Problem z rozstaniem się z “komórką”.
• W codziennej komunikacji z innymi, telefon komórkowy staje się najważniejszym narzędziem .
• Odczucie głębokiego dyskomfortu w przypadku braku naładowanego telefonu komórkowego, często przejawiającego się złym nastrojem, niepokojem, czasem nawet atakami paniki.
• Używanie telefonu nie jest kierowane koniecznością, lecz czynnikami natury społecznej i emocjonalnej.
• Telefon staje się pośrednikiem w kontaktach z innymi.
• Używanie telefonu komórkowego w celu sprawowania nieustającej kontroli nad obiektem uczuć.
• Odczucie ciągłej konieczności komunikowania się z kimś.
• Usprawiedliwianie swojego zachowania wygodą i bezpieczeństwem.
• Silna potrzeba przynależności do grupy i zdobycia jej uznania.
• Często u uzależnionych spotykana jest fobia społeczna, bądź obawa przed samotnością.
• Maskowanie lęków, zaprzeczanie ich istnieniu.
• Do rzadkich objawów należą: nuda, smutek, brak apetytu czy odmowa podejmowania współżycia seksualnego.

Rozróżniamy kilka rodzajów uzależnienia od telefonu

• Uzależnieni od SMS-ów: odczucie przymusu ciągłego otrzymywania i wysyłania wiadomości tekstowych. Czasem występują odciski na kciuku, a klawisze aparatu są mocno zużyte. Często osoba uzależniona od SMS-ów korzysta z systemu słownikowego T9. Nastrój w danym dniu zależy od ilości otrzymanych wiadomości. Zdarza się pisanie do siebie samych (np. z Internetu) lub do osób znajdujących się w pobliżu.
• Uzależnieni od nowych modeli: osoby takie są uzależnione od nabywania coraz to nowszych modeli aparatów telefonicznych. Są skłonni wydać wielkie sumy, aby stać się posiadaczami najnowszego modelu, wyposażonego w konkretne funkcje.
• "Komórkowi ekshibicjoniści": dokonując wyboru aparatu, osoby te zwracają szczególną uwagę na jego kolor, stylistykę i cenę. Chwalą się innym jego funkcjami. Przez telefon rozmawiają bardzo głośno, a kiedy ktoś dzwoni, nie spieszą się z odbieraniem, chcą, żeby wszyscy obecni go najpierw usłyszeli.
• Gracze: Fanatycy gier zbyt wiele uwagi poświęcają aplikacjom służącym rozrywce, które znajdują się na aparacie komórkowym. Telefon staje się konsolą gier, a uzależnieni bawią się grając często i nie przestają, dopóki nie pobiją kolejnego rekordu.
• SWT: Tym skrótem określa się osoby cierpiące na syndrom włączonego telefonu. Obawiają się one wyłączyć swój aparat. Czasem mają przy sobie nawet zapasową naładowaną baterię, nie wyłączają, ani nie wyciszają telefonu również w nocy.

Skutki uzależnienia od telefonu

Osoby uzależnione od telefonu komórkowego odcinają się stopniowo od świata zewnętrznego i spędzają więcej czasu samotnie. Próbując złagodzić poczucie samotności(do której sami się doprowadzili), spędzają całe godziny korzystając z telefonu. Może to doprowadzić do spaczenia ekspresji emocji w komunikacji werbalnej, a nawet patologicznego pojęcia rozrywki. Zbytnie skupienie uzależnionego na „SMS-owaniu”, czy biciu kolejnych rekordów w interaktywnych grach, prowadzi do mentalnego oderwania od świata rzeczywistego.
Możliwe są też inne, typowe dla uzależnień behawioralnych, konsekwencje: zanik zainteresowań (np. zamiłowanie do sportu czy innych satysfakcjonujących form spędzania wolnego czasu), gwałtowne zmiany nastroju, zaburzenia snu i odżywiania, nadużywanie leków i narkotyków, popadanie w długi(głównie z powodu wysokich rachunków telefonicznych), konflikty z bliskimi i kłopoty na arenie zawodowej.

Zapobieganie i leczenie

Jako, że uzależnienie od „komórki” jest tzw. nowym uzależnieniem- niewiele jest patologii rozpoznawanych i analizowanych, badania przeprowadzane w dziedzinie jego leczenia i zapobiegania mu, są rozwinięte w niewielkim stopniu. Łatwo można odgadnąć, że na rozwój tej patologii najbardziej narażona jest młodzież. Oczywistym jest jednak fakt, że każdy z nas zachowuje się inaczej teraz, niż w czasach pozbawionych rarytasu telefonii komórkowej. Można zapanować nad tym uzależnieniem i nauczyć się korzystać z telefonu w sposób poprawny. Logicznym postępowaniem jest ograniczenie korzystania z „komórki”. Osoba
uzależniona powinna spróbować celowo zostawiać telefon w domu i walczyć z napływem niepokoju, atakującego chwilę po zamknięciu drzwi. Pomóc może też umieszczanie aparatu poza zasięgiem wzroku i ograniczanie myśli krążących wokół niego. Kolejnym krokiem może być powstrzymanie się od wykonywana połączeń innych niż te konieczne.
Uzależnieni od telefonu odczuwający nieustanną potrzebę komunikacji za jego pomocą powinni kontrolować swoje pociągi i próbować się ograniczać- wyłączać go, na początek, na kilka godzin dziennie, aż do osiągnięcia kontroli nad stanem niepokoju oczekiwania. W przypadku uzależnienia od telefonii komórkowej, jest podobnie jak w przypadku innych uzależnień behawioralnych. Leczenie przewiduje terapię podczas której, pacjent podejmuje pogłębioną pracę nad problemami, które stanowią fundament uzależnienia.



Opracowano na podstawie: C. Guerreschi. Nowe uzależnienia. Salwator 2006